Στον ελληνικό αθλητισμό κυριάρχησε επί χρόνια μια απλή λογική: αν ένα παιδί έδειχνε προοπτική εντός γηπέδου, η αγωνιστική του εξέλιξη γινόταν σχεδόν αποκλειστική προτεραιότητα. Προπονήσεις, αγώνες, μετακινήσεις, πίεση και προσδοκίες διαμόρφωναν την καθημερινότητά του, ενώ το σχολείο και γενικότερα η εκπαιδευτική πορεία έμεναν συχνά σε δεύτερο πλάνο. Όχι απαραίτητα από αδιαφορία, αλλά επειδή η αθλητική πρόοδος παρουσιαζόταν συνήθως ως το βασικό ζητούμενο, με όλα τα υπόλοιπα να μεταφέρονται για αργότερα.
Στην πράξη, όμως, αυτό το «αργότερα» έρχεται συχνά πιο γρήγορα απ’ όσο υπολογίζεται. Η πορεία στον αθλητισμό δεν είναι ποτέ δεδομένη. Υπάρχουν τραυματισμοί, αγωνιστικά πισωγυρίσματα, παιδιά που τελικά δεν βρίσκουν τον χώρο που περίμεναν, αλλά και αθλητές που φτάνουν ψηλά και αργότερα καλούνται να διαχειριστούν την επόμενη μέρα της καριέρας τους. Γι’ αυτό και η συζήτηση για τη διττή σταδιοδρομία δεν είναι μια θεωρητική άσκηση. Πατά πάνω σε πραγματικές ανάγκες που για χρόνια έμεναν στο περιθώριο.
Κάτι πάντως δείχνει να αλλάζει σταδιακά. Η συζήτηση για το dual career αρχίζει να εμφανίζεται σε διαφορετικά σημεία του αθλητικού οικοσυστήματος, από τις ακαδημίες και τους εφήβους, έως πρωτοβουλίες που κοιτούν πιο καθαρά την επόμενη μέρα των ενηλίκων αθλητών. Το πρόσφατο σεμινάριο της Ακαδημίας του Παναθηναϊκού έφερε το θέμα μέσα στην καθημερινότητα ενός αναπτυξιακού περιβάλλοντος. Πριν κάποιους μήνες, οι «Ημέρες Καριέρας Αθλητών» από τη ΓΓΑ και την Επιτροπή Αθλητών της ΕΟΕ έδωσαν στη συζήτηση πιο πρακτικό περιεχόμενο, συνδέοντάς την με την αγορά εργασίας, τη δικτύωση και την προετοιμασία για το επόμενο βήμα.
Τα δύο αυτά παραδείγματα έχουν αξία όχι επειδή λύνουν από μόνα τους το πρόβλημα, αλλά επειδή ακουμπούν δύο κρίσιμα σημεία της ίδιας διαδρομής. Το ένα είναι η ηλικία όπου χτίζονται συνήθειες, προτεραιότητες και προσδοκίες μέσα στις ακαδημίες. Το άλλο είναι η στιγμή που ο αθλητής καλείται να σκεφτεί πιο ρεαλιστικά τι θα ακολουθήσει όταν η αγωνιστική πορεία πάψει να είναι το μόνο του πεδίο.
Αυτό γίνεται ακόμη πιο κρίσιμο στα δημοφιλή ομαδικά αθλήματα, όπου αρκετοί αθλητές μπορεί να μη φτάσουν τελικά σε επίπεδο που να τους εξασφαλίζει μια πραγματικά βιώσιμη επαγγελματική καριέρα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, υπάρχει ο κίνδυνος να μείνουν για χρόνια σε μια ενδιάμεση, ημιεπαγγελματική συνθήκη, επενδύοντας σχεδόν αποκλειστικά στον αθλητισμό χωρίς να χτίζουν παράλληλα άλλα εφόδια. Και όταν αυτός ο κύκλος κλείσει, η μετάβαση στην αγορά εργασίας γίνεται πολύ πιο δύσκολη, γιατί συχνά καλούνται να ξεκινήσουν μια πιο συμβατική επαγγελματική διαδρομή σε ηλικία όπου άλλοι έχουν ήδη αποκτήσει εμπειρία, δεξιότητες και προϋπηρεσία.
Το θέμα γίνεται ακόμη πιο οξύ στην περίπτωση των γυναικών αθλητριών. Εκεί, οι χαμηλότερες οικονομικές απολαβές και τα πιο περιορισμένα επαγγελματικά περιθώρια κάνουν τη διττή σταδιοδρομία όχι απλώς χρήσιμη, αλλά συχνά απαραίτητη συνθήκη επιβίωσης για όλη τη διάρκεια της αθλητικής πορείας.
Εν ολίγοις, το dual career δεν είναι κάτι που απλά ακούγεται ωραίο. Ακουμπά μια πολύ συγκεκριμένη πραγματικότητα: νέους αθλητές που καλούνται να αντέξουν ένα απαιτητικό περιβάλλον χωρίς πάντα να έχουν τα κατάλληλα στηρίγματα για να κρατήσουν ισορροπία και στην υπόλοιπη ζωή τους, αλλά και αθλητές που, όταν τελειώσει η αγωνιστική τους πορεία, διαπιστώνουν ότι δεν έχουν χτίσει τις βάσεις για μια πιο σταθερή συνέχεια εκτός αθλητισμού.
Η ουσία, τελικά, δεν βρίσκεται στο αν ένας νέος αθλητής θα ακολουθήσει μόνο τον αθλητισμό ή μόνο μια άλλη διαδρομή. Βρίσκεται στο αν το ίδιο το σύστημα είναι διατεθειμένο να του δώσει τα εφόδια ώστε, όταν αλλάξουν οι συνθήκες, να μη βρεθεί να ξεκινά από το μ
