Ο χάρτης του επαγγελματικού αθλητισμού στην Ελλάδα: δύο κέντρα ισχύος και η Περιφέρεια που παλεύει να αντέξει

Ο χάρτης του επαγγελματικού αθλητισμού στην Ελλάδα για τη σεζόν 2025-2026 αποτυπώνει με ακρίβεια μια πραγματικότητα που δεν είναι καινούργια, αλλά γίνεται όλο και πιο έντονη από τη δεκαετία του ’90 και μετά: η επαγγελματική δραστηριότητα συγκεντρώνεται σε ελάχιστα γεωγραφικά κέντρα, ενώ μεγάλο μέρος της χώρας είτε απουσιάζει πλήρως είτε εμφανίζεται με βραχύβιες παρουσίες.

Από τις 27 ομάδες (14 ΠΑΕ Super League και 13 ΚΑΕ Basket League), οι 17 βρίσκονται σε Αττική και Κεντρική Μακεδονία – δηλαδή περίπου το 63% του επαγγελματικού χάρτη συγκεντρώνεται σε δύο Περιφέρειες.

Αττική και Θεσσαλονίκη λειτουργούν ως οι δύο σταθεροί πυλώνες του συστήματος, με το μπάσκετ να εμφανίζει μεγαλύτερη υπερσυγκέντρωση σε σχέση με το ποδόσφαιρο. Την ίδια στιγμή, Περιφέρειες με ιστορική αθλητική παρουσία αδυνατούν να διατηρήσουν σταθερή επαγγελματική εκπροσώπηση, παρά τις κατά καιρούς επιτυχίες.

Αττική: το απόλυτο κέντρο ισχύος σε ποδόσφαιρο και μπάσκετ

Η Περιφέρεια Αττικής αποτελεί τον κυρίαρχο κόμβο του ελληνικού επαγγελματικού αθλητισμού, τόσο αριθμητικά όσο και εμπορικά. Στο μητροπολιτικό κέντρο της χώρας συγκεντρώνονται οι περισσότεροι επαγγελματικοί οργανισμοί σε ποδόσφαιρο και μπάσκετ:

Basket League (6 ΚΑΕ):

• Παναθηναϊκός AKTOR
• Ολυμπιακός
• ΑΕΚ BC
• Περιστέρι Betsson
• Μαρούσι Chery
• Πανιώνιος Cosmorama Travel

Super League (5 ΠΑΕ):

• Παναθηναϊκός
• Ολυμπιακός
• ΑΕΚ
• Ατρόμητος Αθηνών
• Κηφισιά

Η παρουσία 11 επαγγελματικών ομάδων δεν οφείλεται μόνο στον πληθυσμό. Η Αττική συγκεντρώνει:

• τη συντριπτική πλειονότητα των χορηγών
• τις εταιρικές έδρες
• τα ΜΜΕ
• τις πιο σύγχρονες υποδομές
• και τη μεγαλύτερη εμπορική αγορά φιλάθλων

Ειδικά στο μπάσκετ, η Αττική λειτουργεί σχεδόν ως «κλειστό οικοσύστημα», με έξι ομάδες να συνυπάρχουν σε μια αγορά που φαίνεται να αντέχει τον ανταγωνισμό.

Κεντρική Μακεδονία: η Θεσσαλονίκη ως δεύτερος εθνικός πόλος

Η Κεντρική Μακεδονία -ουσιαστικά η Θεσσαλονίκη- παραμένει ο μοναδικός σταθερός δεύτερος πυλώνας της χώρας.

Basket League (3 ΚΑΕ):

• Άρης Betsson
• ΠΑΟΚ
• Ηρακλής

Super League (3 ΠΑΕ):

• ΠΑΟΚ
• Άρης
• Πανσερραϊκός (Σέρρες)

Η Θεσσαλονίκη διαθέτει ιστορικά brands, ισχυρή φίλαθλη βάση και αθλητική κουλτούρα δεκαετιών. Ωστόσο, ακόμη και εδώ, η οικονομική πίεση είναι εμφανής, με ομάδες όπως ο Ηρακλής να βιώνουν έντονες διακυμάνσεις τα τελευταία χρόνια, σε μπάσκετ και ποδόσφαιρο.

Θεσσαλία: ποδόσφαιρο με συνέχεια, μπάσκετ με εξαίρεση που ξεχωρίζει

Η Θεσσαλία αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες Περιφέρειες του χάρτη, ούσα μία από τις τέσσερις με παρουσία σε μπάσκετ και ποδόσφαιρο.

Super League (2 ΠΑΕ):

• ΑΕΛ Novibet
• ΝΠΣ Βόλος

Basket League (1 ΚΑΕ):

• Καρδίτσα Ιαπωνική

Η απουσία παραδοσιακών μπασκετικών δυνάμεων -ιδίως από τη Λάρισα- είναι εμφανής. Παρ’ όλα αυτά, η Καρδίτσα αποτελεί ξεχωριστό case study: όχι μόνο κατάφερε να σταθεροποιηθεί στη Basket League, αλλά έφτασε και σε ευρωπαϊκή συμμετοχή, αποδεικνύοντας ότι η Περιφέρεια μπορεί να παράγει βιώσιμα μοντέλα, όταν υπάρχει σωστός σχεδιασμός και διοικητική συνέχεια.

Δυτική Ελλάδα: σταθερή παρουσία, χωρίς εκτόξευση

Super League (1 ΠΑΕ):

• Παναιτωλικός

Basket League (1 ΚΑΕ):

• Προμηθέας Πάτρας Βίκος Cola

Η Δυτική Ελλάδα παραμένει παρούσα χάρη στον Παναιτωλικό και τον Προμηθέα, ωστόσο δεν καταφέρνει να εξελιχθεί σε τρίτο ισχυρό πόλο. Ο περιορισμένος όγκος αγοράς και η απόσταση από τα μεγάλα εμπορικά κέντρα λειτουργούν ανασταλτικά, ενώ ομάδες όπως ο Κόροιβος ή Χαρίλαος Τρικούπης Μεσολογγίου δεν άντεξαν στον ανταγωνισμό της Basket League.

Ξεχωριστή αναφορά πρέπει να γίνει σε δύο ιστορικά σωματεία από την Αχαΐα, την Παναχαϊκή στο ποδόσφαιρο και τον Απόλλωνα στο μπάσκετ, που επιβεβαιώνουν το επιχείρημα πως η ιστορία δεν αρκεί από μόνη της για τη διατήρηση στο ανώτατο επίπεδο.

Στερεά Ελλάδα: οριακή εκπροσώπηση

Super League (1 ΠΑΕ):

• Λεβαδειακός

Η Στερεά Ελλάδα διατηρεί ελάχιστη παρουσία. Η εγγύτητα με την Αττική απορροφά μεγάλο μέρος του φιλάθλου και εμπορικού ενδιαφέροντος, περιορίζοντας τις δυνατότητες ανάπτυξης, όπως συνέβη με το μπάσκετ στη Χαλκίδα.

Πελοπόννησος: ποδόσφαιρο χωρίς μπασκετικό αντίβαρο

Super League (1 ΠΑΕ):

• Asteras AKTOR

Η Πελοπόννησος εκπροσωπείται αποκλειστικά μέσω ποδοσφαίρου. Το μπάσκετ δεν κατάφερε διαχρονικά να δημιουργήσει σταθερές βάσεις επαγγελματικού επιπέδου, με μικρή εξαίρεση τη βραχύβια παρουσία του Παναρκαδικού στη Basket League την προηγούμενη δεκαετία.

Κρήτη: ισχυρή ταυτότητα, περιορισμένη εκπροσώπηση

Super League (1 ΠΑΕ):

• ΟΦΗ

Παρά το μέγεθος και την αθλητική κουλτούρα της Κρήτης, η απουσία ΚΑΕ δείχνει τις δυσκολίες του μπάσκετ εκτός μεγάλων αστικών κέντρων. Το Ηράκλειο και ο ΑΓΟΡ/Cretan Kings προσπάθησαν να αντιστρέψουν αυτή την τάση, αλλά δεν τα κατάφεραν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ανά καιρούς, υπάρχει και δεύτερη ομάδα από την Κρήτη στα σαλόνια της SuperLeauge (Εργοτέλης, Πλατανιάς) αλλά αυτό είναι συνήθως η εξαίρεση και όχι ο κανόνας.

Νότιο Αιγαίο: νησιωτική εξαίρεση στο μπάσκετ

Basket League (2 ΚΑΕ):

• Κολοσσός H Hotels Collection
• Μύκονος Betsson BC

Το Νότιο Αιγαίο αποτελεί τη μοναδική Περιφέρεια με καθαρά μπασκετική εκπροσώπηση. Η επιτυχία οφείλεται σε στοχευμένες διοικητικές επιλογές και ισχυρή τοπική υποστήριξη, παρά τα αντικειμενικά μειονεκτήματα της νησιωτικότητας.

Οι Περιφέρειες χωρίς εκπροσώπηση – τι υπήρχε και γιατί δεν άντεξε

Ανατολική Μακεδονία – Θράκη

Η Περιφέρεια είχε έντονη παρουσία στο παρελθόν:

• ΚΑΟΔ Δράμας (Basket League)
• Δόξα Δράμας, Ξάνθη, Πανθρακικός (ποδόσφαιρο)

Ωστόσο, η έλλειψη σταθερών εσόδων, η περιορισμένη εμπορική αγορά και οι συχνές οικονομικές κρίσεις οδήγησαν σε αδυναμία διατήρησης επαγγελματικού επιπέδου.

Δυτική Μακεδονία

Η Δυτική Μακεδονία αποτελεί μια από τις πιο χαρακτηριστικές Περιφέρειες που εδώ και δεκαετίες απουσιάζουν από το κορυφαίο επίπεδο του ελληνικού επαγγελματικού αθλητισμού, τόσο στο ποδόσφαιρο όσο και στο μπάσκετ. Σε αντίθεση με άλλες περιοχές που παρουσίασαν έστω βραχύβιες εξάρσεις, εδώ δεν διαμορφώθηκε ένα σταθερό «κύμα» παρουσίας σε Super League ή Basket League, γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα είναι περισσότερο δομικό παρά συγκυριακό.

Η μικρή πληθυσμιακή βάση περιορίζει τη δυναμική κοινού και εισιτηρίου, ενώ η απόσταση από μεγάλα αστικά κέντρα δυσκολεύει τη σύνδεση με χορηγούς και εμπορικά δίκτυα που θα μπορούσαν να στηρίξουν επαγγελματικό μοντέλο. Παράλληλα, το υψηλότερο λειτουργικό κόστος (μετακινήσεις, στελέχωση, απαιτήσεις ανταγωνισμού) σε συνδυασμό με την περιορισμένη τοπική αγορά, κάνουν εξαιρετικά δύσκολη τη βιωσιμότητα μιας ομάδας σε διαρκώς απαιτητικό περιβάλλον.

Ήπειρος

Ο ΠΑΣ Γιάννινα αποτελεί το εμβληματικό παράδειγμα:

• παρουσία στη Super League
• αλλά με σοβαρά οικονομικά προβλήματα που οδήγησαν σε υποβιβασμό στη Super League 2

Η περίπτωση ΠΑΣ δείχνει πόσο εύθραυστη είναι η βιωσιμότητα εκτός των μεγάλων κέντρων και τη δυσκολία διατήρησης ενός σταθερού οικονομικού μοντέλου στην Περιφέρεια. Όταν μειώνονται τα έσοδα από τηλεοπτικά, χορηγίες και εισιτήρια, το περιθώριο λάθους μικραίνει δραματικά και σχεδόν πάντα κάποια στιγμή επέρχεται ο υποβιβασμός.

Ιόνια Νησιά

• Λευκάδα: βραχύβια παρουσία στην Α1 μπάσκετ
• Κέρκυρα: τέσσερις σεζόν στη Super League μετά το 2000

Παρά τις στιγμές επιτυχίας, δεν δημιουργήθηκε ποτέ σταθερή βάση.

Η νησιωτικότητα, οι περιορισμένες εμπορικές δυνατότητες και η δυσκολία προσέλκυσης σταθερών χορηγών έκαναν την παρουσία περισσότερο συγκυριακή παρά βιώσιμη. Έτσι, οι επιτυχίες δεν μετατράπηκαν σε μοντέλο διάρκειας, αλλά έμειναν ως «αναλαμπές».

Βόρειο Αιγαίο

• Καλλονή στο ποδόσφαιρο
• Ήφαιστος Λήμνου στο μπάσκετ

Και οι δύο περιπτώσεις ήταν σύντομες, επιβεβαιώνοντας τις δυσκολίες βιωσιμότητας σε απομονωμένες νησιωτικές περιοχές. Το αυξημένο λειτουργικό κόστος (μετακινήσεις, φιλοξενίες, logistics), η μικρή αγορά εισιτηρίου και η περιορισμένη χορηγική βάση δεν επιτρέπουν εύκολα την παγίωση μιας επαγγελματικής ομάδας σε βάθος χρόνου.

Συνοψίζοντας, από τη δεκαετία του ’90 μέχρι σήμερα, ο ελληνικός επαγγελματικός αθλητισμός εξελίχθηκε σε ένα σύστημα δύο ταχυτήτων. Η Αττική και η Θεσσαλονίκη συγκεντρώνουν πόρους, ομάδες και προσοχή, ενώ η Περιφέρεια παλεύει να επιβιώσει – και συχνά αποτυγχάνει.

Το αποτέλεσμα είναι πρωταθλήματα με περιορισμένη πανελλαδική διασπορά, μειωμένη περιφερειακή αγορά και υψηλότερη εξάρτηση από λίγους “παίκτες” – κάτι που επηρεάζει τελικά και την εμπορική αξία του συνολικού προϊόντος.

Το ερώτημα για το μέλλον δεν είναι μόνο πόσες ομάδες θα υπάρχουν, αλλά πώς και πού μπορεί να στηριχθεί μια πιο ισόρροπη ανάπτυξη.