Μέσα σε μόλις τρεις ημέρες κατέρρευσε ένα σχέδιο που θα μπορούσε να αλλάξει οριστικά την εμπορική δομή του παγκόσμιου ποδοσφαίρου.
Το βράδυ της 31ης Ιουλίου, ο Τζιάνι Ινφαντίνο ανακοίνωσε ότι η πρόταση για τη δημιουργία της FIFA Forward Enterprise δεν θα προχωρήσει. Η πλήρης υποχώρηση του προέδρου της FIFA ήρθε έπειτα από ένα πρωτοφανές κύμα αντιδράσεων, το οποίο ξεκίνησε από την Ευρώπη, επεκτάθηκε στη Βόρεια Αμερική και την Ασία και τελικά πέρασε στο εσωτερικό της ίδιας της ομοσπονδίας.
Λίγες ώρες νωρίτερα, η FIFA επέμενε ότι η διαδικασία διαβούλευσης θα συνεχιζόταν και απέρριπτε τις κατηγορίες ότι επιχειρούσε να «πουλήσει το ποδόσφαιρο». Μέχρι το τέλος της ίδιας ημέρας, όμως, ο Ινφαντίνο αναγνώρισε ότι η πρόταση είχε προκαλέσει τέτοιο βαθμό διχασμού, ώστε δεν μπορούσε πλέον να εξυπηρετήσει τον αρχικό της στόχο.
Το σχέδιο των 20 δισ. δολαρίων
Η FIFA Forward Enterprise θα αποτελούσε μια νέα εμπορική εταιρεία, στην οποία θα συγκεντρώνονταν ορισμένες από τις πολυτιμότερες δραστηριότητες της FIFA.
Μεταξύ αυτών βρίσκονταν τα τηλεοπτικά και χορηγικά δικαιώματα των Παγκοσμίων Κυπέλλων και των υπόλοιπων διεθνών διοργανώσεων, τα εισιτήρια, τα πακέτα φιλοξενίας και άλλες πηγές εσόδων που συνδέονται με το ισχυρότερο αθλητικό προϊόν στον κόσμο.
Η αξία της νέας εταιρείας υπολογιζόταν περίπου στα 20 δισ. δολάρια, ενώ η FIFA εξέταζε την παραχώρηση ποσοστού κοντά στο 20% σε ιδιώτες επενδυτές. Μέσα από τη συναλλαγή θα μπορούσε να αντλήσει έως 4,2 δισ. δολάρια, τα οποία θα διοχετεύονταν σε αναπτυξιακά προγράμματα και αυξημένες χρηματοδοτήσεις προς τις 211 εθνικές ομοσπονδίες.
Ακριβώς αυτή η σύνδεση της επένδυσης με τη χρηματοδότηση των ομοσπονδιών προκάλεσε μία από τις σοβαρότερες ενστάσεις. Επικριτές του σχεδίου υποστήριξαν ότι οι μικρότερες ομοσπονδίες καλούνταν να αποφασίσουν μέσα σε ασφυκτικό χρονικό πλαίσιο για μια μόνιμη αλλαγή στην ιδιοκτησιακή δομή των εμπορικών δικαιωμάτων της FIFA, έχοντας παράλληλα μπροστά τους την προοπτική σημαντικών οικονομικών ανταμοιβών.
Η UEFA μετέτρεψε την αντίδραση σε υπαρξιακή απειλή
Η ισχυρότερη πίεση προήλθε από την UEFA και τις 55 εθνικές ομοσπονδίες της.
Η ευρωπαϊκή πλευρά υποστήριξε ότι το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν αποτελεί εμπορικό περιουσιακό στοιχείο που μπορεί να παραχωρηθεί σε επενδυτές χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με τις συνομοσπονδίες, τις ομοσπονδίες, τους παίκτες, τους συλλόγους και τις λίγκες που δημιουργούν την αξία της διοργάνωσης.
Η αντίδραση δεν περιορίστηκε σε μια θεσμική διαφωνία. Η UEFA προειδοποίησε ότι οι ευρωπαϊκές εθνικές ομάδες θα μπορούσαν να απέχουν από τις διοργανώσεις της FIFA όσο το σχέδιο παρέμενε ενεργό.
Το ενδεχόμενο ενός διεθνούς μποϊκοτάζ από τις ισχυρότερες ποδοσφαιρικές αγορές του κόσμου απειλούσε ευθέως το οικονομικό μοντέλο της FIFA. Ένα Παγκόσμιο Κύπελλο χωρίς τις κορυφαίες ευρωπαϊκές ομάδες θα έχανε σημαντικό μέρος της αγωνιστικής, τηλεοπτικής και χορηγικής του αξίας, υπονομεύοντας την ίδια την εταιρεία που η FIFA επιχειρούσε να δημιουργήσει.
Το μέτωπο των 143 ομοσπονδιών
Η κατάσταση έγινε μη αναστρέψιμη όταν στο ευρωπαϊκό μέτωπο προστέθηκαν η Concacaf και η Ασιατική Συνομοσπονδία Ποδοσφαίρου.
Η Concacaf, η οποία εκπροσωπεί 41 ομοσπονδίες της Βόρειας και Κεντρικής Αμερικής και της Καραϊβικής, εξέφρασε σοβαρές ενστάσεις για την έλλειψη προηγούμενης διαβούλευσης, τη στενή προθεσμία και την απουσία μιας ολοκληρωμένης θεσμικής διαδικασίας.
Παράλληλα, έθεσε ένα κρίσιμο οικονομικό ερώτημα: γιατί η FIFA χρειαζόταν να παραχωρήσει μόνιμο ποσοστό από τις μελλοντικές αποδόσεις των σημαντικότερων διοργανώσεών της, τη στιγμή που διαθέτει ισχυρά αποθεματικά και περιορισμένες δανειακές υποχρεώσεις;
Ακόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία είχε η αντίδραση της AFC. Η Ασία αποτελούσε επί χρόνια έναν από τους βασικότερους πυλώνες στήριξης του Ινφαντίνο, όμως η συνομοσπονδία των 47 ομοσπονδιών συντάχθηκε με την UEFA και την Concacaf, καταγγέλλοντας την απουσία ουσιαστικής ενημέρωσης.
Οι τρεις συνομοσπονδίες εκπροσωπούν συνολικά 143 από τις 211 ομοσπονδίες-μέλη της FIFA. Από τη στιγμή που διαμορφώθηκε αυτό το μέτωπο, η πρόταση είχε χάσει όχι μόνο την πολιτική της νομιμοποίηση, αλλά και την αριθμητική δυνατότητα να εγκριθεί.
Παίκτες και λίγκες μπήκαν στη σύγκρουση
Η αντίδραση επεκτάθηκε γρήγορα και πέρα από τις εθνικές ομοσπονδίες.
Η FIFPRO ζήτησε ουσιαστική συμμετοχή των ποδοσφαιριστών σε οποιαδήποτε συζήτηση αφορά τη μελλοντική εμπορική και διοικητική δομή των διεθνών διοργανώσεων. Η παγκόσμια ένωση παικτών υπογράμμισε ότι αποφάσεις με τόσο μακροχρόνιες συνέπειες δεν μπορούν να λαμβάνονται αποκλειστικά από την ηγεσία της FIFA και τις εθνικές ομοσπονδίες.
Αντίστοιχη ήταν η παρέμβαση της World Leagues Association, η οποία εκπροσωπεί επαγγελματικές λίγκες από ολόκληρο τον κόσμο.
Οι λίγκες υπενθύμισαν ότι η αξία του Παγκοσμίου Κυπέλλου δημιουργείται από ολόκληρο το ποδοσφαιρικό οικοσύστημα. Οι σύλλογοι εκπαιδεύουν και πληρώνουν τους παίκτες, οι εγχώριες διοργανώσεις διακόπτονται για να πραγματοποιηθεί το τουρνουά και οι εθνικές αγορές συντηρούν το ενδιαφέρον του κοινού σε όλη τη διάρκεια της τετραετίας.
Στο επίκεντρο βρέθηκε και η διπλή ιδιότητα της FIFA: από τη μία λειτουργεί ως παγκόσμιος ρυθμιστής του ποδοσφαίρου και από την άλλη ως εμπορικός διοργανωτής που επιδιώκει να μεγιστοποιήσει τα έσοδα των δικών του διοργανώσεων.
Η κρίση πέρασε στο εσωτερικό της FIFA
Το καθοριστικότερο πλήγμα για τον Ινφαντίνο ήρθε όταν η αμφισβήτηση πέρασε στο εσωτερικό της FIFA.
Ο στενός του σύμβουλος Κάρλος Κορδέιρο παραιτήθηκε, χαρακτηρίζοντας την πρόταση κακή συμφωνία για το παγκόσμιο ποδόσφαιρο. Με εμπειρία από τον τραπεζικό κλάδο, αμφισβήτησε ανοιχτά την οικονομική λογική της παραχώρησης ενός μόνιμου ποσοστού από το σημαντικότερο εμπορικό περιουσιακό στοιχείο της FIFA.
Η παραίτησή του ακολουθήθηκε από δημόσιες παρεμβάσεις ανώτατων στελεχών, τα οποία άφησαν αιχμές για έλλειψη διαφάνειας, ανεπαρκή ενημέρωση του προσωπικού και υπερβολικά συγκεντρωτικό τρόπο λήψης αποφάσεων.
Η υπόθεση είχε πλέον ξεπεράσει τα όρια μιας διαφωνίας για την αποτίμηση ή τη χρηματοδότηση μιας νέας εταιρείας. Είχε μετατραπεί σε κρίση διακυβέρνησης και σε ανοιχτή αμφισβήτηση του τρόπου με τον οποίο ο Ινφαντίνο ασκεί την εξουσία στη FIFA.
Το σχέδιο ακυρώθηκε, αλλά η ζημιά παραμένει
Η FIFA Forward Enterprise δεν θα προχωρήσει και το ποσοστό στις μελλοντικές εμπορικές αποδόσεις των διοργανώσεων της FIFA δεν θα περάσει σε ιδιώτες επενδυτές.
Η απόσυρση της πρότασης, όμως, δεν διαγράφει όσα προηγήθηκαν.
Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, ο Ινφαντίνο βρέθηκε απέναντι σε ένα ενιαίο μέτωπο που ξεπέρασε την παραδοσιακή αντιπαράθεση FIFA και UEFA. Ομοσπονδίες από τρεις συνομοσπονδίες, παίκτες, επαγγελματικές λίγκες και στελέχη της ίδιας της FIFA αμφισβήτησαν ταυτόχρονα τη διαδικασία, την οικονομική σκοπιμότητα και τον τρόπο λήψης των αποφάσεων.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο πρόεδρος της FIFA έμοιαζε να βγαίνει ενισχυμένος από ένα ακόμη εμπορικά επιτυχημένο Παγκόσμιο Κύπελλο. Μέσα σε 72 ώρες αναγκάστηκε να εγκαταλείψει μία από τις σημαντικότερες προτάσεις της θητείας του, έχασε έναν στενό συνεργάτη και είδε την εσωτερική αμφισβήτηση να γίνεται δημόσια.
