Η σύγκρουση μεταξύ FIFA και UEFA πέρασε πλέον σε διαφορετικό επίπεδο. Δεν αφορά το καλεντάρι, μία διαιτητική απόφαση ή τον αριθμό των αγώνων, αλλά τον τρόπο με τον οποίο θα διοικείται και θα αξιοποιείται εμπορικά το σημαντικότερο αθλητικό προϊόν στον κόσμο: το Παγκόσμιο Κύπελλο.
Η φωτιά άναψε από αποκλειστικό δημοσίευμα του The Times, το οποίο αποκάλυψε το σχέδιο του προέδρου της FIFA, Τζάνι Ινφαντίνο, για την πώληση μεριδίων σε εταιρεία που θα συγκεντρώνει την εμπορική εκμετάλλευση και τη λειτουργία των διοργανώσεων της παγκόσμιας ομοσπονδίας. Το δημοσίευμα υποστήριξε, επίσης, ότι ο Ινφαντίνο θα μπορούσε μελλοντικά να αναλάβει ηγετικό ρόλο στη νέα δομή – ενδεχόμενο που η FIFA δήλωσε ότι δεν έχει συζητηθεί.
Η FIFA Forward Enterprise και η αποτίμηση των 20 δισ. δολαρίων
Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία της FIFA Forward Enterprise – FFE, μιας θυγατρικής που θα παραμείνει υπό τον έλεγχο της FIFA, αλλά θα επιτρέψει την είσοδο ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω μειοψηφικών μεριδίων χωρίς δικαίωμα ελέγχου.
Στη νέα εταιρεία θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν τα τηλεοπτικά δικαιώματα, οι χορηγίες, τα εισιτήρια, οι άδειες εμπορικής χρήσης και η επιχειρησιακή διοργάνωση των τουρνουά της FIFA. Η αρχική αποτίμηση τοποθετείται στα 20 δισ. δολάρια, με στόχο την άντληση έως 4,2 δισ. δολαρίων από επενδυτές.
Η σύνθεση του πιθανού επενδυτικού σχήματος δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η Thrive Eternal, ο βραχίονας μακροπρόθεσμων επενδύσεων του Joshua Kushner και της Thrive Capital, αναμένεται να ηγηθεί της ομάδας, ενώ στις συζητήσεις φέρεται να βρίσκεται και η Apollo Global Management, ένας από τους μεγαλύτερους ομίλους εναλλακτικών επενδύσεων διεθνώς. Η J.P. Morgan συμμετέχει ως χρηματοοικονομικός σύμβουλος της FIFA και όχι ως επενδυτής.
Η FIFA επιμένει ότι θα διατηρεί τον αποκλειστικό έλεγχο σε θέματα διοίκησης, κανονισμών, διοργανώσεων και διεθνούς αγωνιστικού προγράμματος. Επικεφαλής του προτεινόμενου επενδυτικού σχήματος αναμένεται να τεθεί η Thrive Eternal, ενώ η J.P. Morgan έχει αναλάβει συμβουλευτικό ρόλο.
Σε τυπικό επίπεδο, επομένως, οι ιδιώτες δεν θα αποφασίζουν για το πόσες ομάδες θα συμμετέχουν στο Μουντιάλ ή πόσο συχνά θα διεξάγεται. Η ένσταση της UEFA είναι ότι, όταν ένα μεγάλο μέρος των εσόδων και των διοργανώσεων εντάσσεται σε εταιρική δομή με εξωτερικούς επενδυτές, η πίεση για μεγαλύτερες αποδόσεις γίνεται αναπόφευκτα μέρος της εξίσωσης.
Περισσότεροι αγώνες, μεγαλύτερες διοργανώσεις, υψηλότερες τιμές εισιτηρίων και νέες εμπορικές κατηγορίες μπορούν να αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα όταν το ποδόσφαιρο καλείται να παράγει αξία και για τρίτους μετόχους.
Τα 20 εκατ. δολάρια προς κάθε ομοσπονδία
Το ισχυρότερο χαρτί της FIFA βρίσκεται στα χρήματα που υπόσχεται να διοχετεύσει στις 211 ομοσπονδίες-μέλη της.
Μέσω του νέου FIFA Fast Forward Programme, κάθε ομοσπονδία θα μπορούσε προαιρετικά να αποκτήσει πρόσβαση σε έως 20 εκατ. δολάρια έκτακτης χρηματοδότησης για έργα όπως γήπεδα, προπονητικά κέντρα και άλλες υποδομές. Παράλληλα, η τακτική χρηματοδότηση της περιόδου 2027-2030 προτείνεται να αυξηθεί από τα 8 στα 20 εκατ. δολάρια ανά ομοσπονδία, με περαιτέρω αυξήσεις στους επόμενους κύκλους.
Ο Ινφαντίνο υποστηρίζει ότι το σχέδιο θα επιτρέψει στη FIFA να διοχετεύσει περισσότερα χρήματα στις μικρότερες ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες. Ωστόσο, η υπόσχεση χρηματοδότησης έως 20 εκατ. δολαρίων προς κάθε ομοσπονδία λειτουργεί ταυτόχρονα και ως ισχυρό κίνητρο για την υπερψήφιση της πρότασης.
Η υλοποίηση χρειάζεται την υποστήριξη της πλειοψηφίας των ομοσπονδιών και τις σχετικές εγκρίσεις του Συμβουλίου της FIFA. Η UEFA εκπροσωπεί 55 χώρες και, ακόμη και με ενιαία ευρωπαϊκή στάση, δεν διαθέτει από μόνη της τις ψήφους για να μπλοκάρει το σχέδιο.
Η πρώτη έκρηξη της UEFA
Η αρχική αντίδραση της UEFA ήταν ασυνήθιστα σκληρή για επίσημη ανακοίνωση θεσμικού φορέα.
Η ευρωπαϊκή συνομοσπονδία κατηγόρησε τη FIFA ότι ξεπερνά μια γραμμή που οι διοικούντες το ποδόσφαιρο δεν πρέπει να παραβιάζουν, ζητώντας από ομοσπονδίες, πρωταθλήματα, συλλόγους, ποδοσφαιριστές, φιλάθλους και κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν το ζήτημα με την ίδια σοβαρότητα.
Η φράση που συμπύκνωσε τη θέση της ήταν ξεκάθαρη:
«Δεν είναι της FIFA για να το πουλήσει».
Για την UEFA, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην πώληση ενός μειοψηφικού εταιρικού μεριδίου. Αφορά τη μετατροπή της διακυβέρνησης και της «ψυχής» του ποδοσφαίρου σε εμπορεύσιμα περιουσιακά στοιχεία, χωρίς –όπως υποστηρίζει– επαρκή διαφάνεια για τους τελικούς οικονομικούς ωφελημένους.
Η δεύτερη ανακοίνωση και η καταγγελία για τελεσίγραφο
Μερικές ώρες αργότερα, η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε ακόμη περισσότερο.
Σε δεύτερη ανακοίνωσή της, η UEFA υποστήριξε ότι οι εθνικές ομοσπονδίες ενημερώθηκαν πως πρέπει να υποστηρίξουν την πρόταση μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία, διαφορετικά η προσφορά της εφάπαξ χρηματοδότησης θα αποσυρθεί.
Η UEFA δήλωσε ότι, έπειτα από επαφές με φορείς του ποδοσφαίρου, διαπιστώνει «σημαντική και αυξανόμενη αντίθεση» στο σχέδιο. Ακολούθησε η πιο επιθετική τοποθέτηση της ημέρας:
«Η FIFA δεν μπορεί να συνεχίσει να χρησιμοποιεί το άθλημά μας για να πλουτίζει η ίδια και οι φίλοι της».
Η συγκεκριμένη φράση μεταφέρει τη διαμάχη από το πεδίο της εταιρικής διακυβέρνησης σε εκείνο της ανοικτής αμφισβήτησης των κινήτρων της ηγεσίας της FIFA.
Ποιος θα ελέγχει την αξία του ποδοσφαίρου;
Η FIFA διαθέτει ένα εξαιρετικά ισχυρό επιχείρημα: το παγκόσμιο ποδόσφαιρο παράγει τεράστια έσοδα και μεγάλο μέρος τους μπορεί να διοχετευθεί σε χώρες που δεν έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν μόνες τους υποδομές και διοργανώσεις.
Η UEFA απαντά ότι η χρηματοδότηση δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αντάλλαγμα για την αποδοχή μιας δομικής αλλαγής, η οποία ενδέχεται να συνδέσει για δεκαετίες τα κορυφαία ποδοσφαιρικά προϊόντα με ιδιώτες επενδυτές.
Κάπως έτσι, η υπόθεση έχει εξελιχθεί σε μάχη για τον έλεγχο της μελλοντικής αξίας του ποδοσφαίρου. Η FIFA θέλει να κεφαλαιοποιήσει σήμερα μέρος των μελλοντικών εσόδων της, υποσχόμενη μεγαλύτερη ανάπτυξη και περισσότερα χρήματα σε όλες τις ομοσπονδίες. Η UEFA βλέπει έναν μηχανισμό που μπορεί να αλλάξει μόνιμα τα κίνητρα πίσω από τις μεγαλύτερες διοργανώσεις.
Το διακύβευμα πλέον ξεπερνά κατά πολύ μια νέα εταιρική δομή ή ένα ακόμη επενδυτικό σχέδιο. Στην πράξη, FIFA και UEFA συγκρούονται για το ποιος θα ορίσει τους κανόνες της επόμενης ημέρας και μέχρι πού μπορεί να φτάσει η εμπορευματοποίηση του κορυφαίου ποδοσφαιρικού προϊόντος. Οι ψήφοι των 211 ομοσπονδιών θα δείξουν αν το Μουντιάλ παραμένει ένα περιουσιακό στοιχείο του ίδιου του παιχνιδιού ή μετατρέπεται οριστικά σε επενδυτικό προϊόν με παγκόσμια απόδοση.
