Η μετάβαση του ποδοσφαίρου σε ένα νέο οικονομικό μοντέλο – έρευνα της Deloitte

Η τελευταία έκδοση της Deloitte Football Money League αποτυπώνει ένα ακόμη έτος έντονης οικονομικής μεγέθυνσης για το κορυφαίο επίπεδο του παγκόσμιου ποδοσφαίρου. Τα συνολικά έσοδα των 20 μεγαλύτερων ποδοσφαιρικών συλλόγων ξεπέρασαν τα 12,4 δισ. ευρώ στη σεζόν 2024/25, καταγράφοντας νέο ιστορικό υψηλό. Το ρεκόρ εσόδων, ωστόσο, από μόνο του λέει λίγα. Η ουσία βρίσκεται στη δομή παραγωγής αυτών των εσόδων και στις στρατηγικές επιλογές που τα στηρίζουν.

Πίσω από τα αριθμητικά ρεκόρ, η μελέτη καταγράφει μια σαφή μετατόπιση.

Οι κορυφαίοι σύλλογοι δεν λειτουργούν πλέον ως οργανισμοί που αντλούν αξία κυρίως από την αγωνιστική τους πορεία, αλλά ως επιχειρήσεις που οργανώνουν, αξιοποιούν και αναπτύσσουν τα βασικά τους περιουσιακά στοιχεία. Το ποδόσφαιρο παραμένει ο πυρήνας, αλλά δεν αποτελεί τη μοναδική πηγή οικονομικής ισχύος.

Η σταδιακή αποσύνδεση εσόδων και αγωνιστικής πορείας

Για πολλά χρόνια, το οικονομικό όριο ενός συλλόγου καθοριζόταν από δύο βασικούς παράγοντες: τα τηλεοπτικά δικαιώματα του πρωταθλήματος στο οποίο συμμετείχε και τη διάρκειά του στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις. Η παρουσία στο Champions League λειτουργούσε ως ο βασικός καταλύτης για το οικονομικό αποτέλεσμα της χρονιάς.

- Advertisement -

Το μοντέλο αυτό δεν έχει εγκαταλειφθεί, όμως έχει χάσει τον κεντρικό του ρόλο. Τα στοιχεία της Money League δείχνουν ότι για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, τα εμπορικά έσοδα αποτελούν τη μεγαλύτερη πηγή εισοδήματος για τους συλλόγους της πρώτης δεκάδας, ξεπερνώντας τόσο τα τηλεοπτικά όσο και τα έσοδα αγώνα. Η εξέλιξη αυτή δεν είναι συγκυριακή, αλλά αποτέλεσμα συστηματικής αναδιοργάνωσης του τρόπου με τον οποίο οι σύλλογοι τοποθετούνται στην αγορά.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι κορυφαίοι οργανισμοί δεν περιμένουν πλέον το αγωνιστικό αποτέλεσμα για να ενεργοποιήσουν την οικονομική τους δυναμική. Η επιτυχία στο γήπεδο ενισχύει το κύρος και διευκολύνει τις εμπορικές συνεργασίες, όμως δεν αποτελεί το θεμέλιο του οικονομικού σχεδιασμού.

Ο έλεγχος των βασικών πόρων ως κεντρική στρατηγική

Η πιο ουσιαστική τομή που αναδεικνύεται στη μελέτη αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι σύλλογοι αντιμετωπίζουν τους βασικούς τους πόρους: το γήπεδο, το εμπορικό σήμα, το κοινό τους. Στους οργανισμούς που κυριαρχούν σταθερά στη Money League, αυτά τα στοιχεία έχουν μετατραπεί από παθητικά μεγέθη σε ενεργά εργαλεία δημιουργίας αξίας.

Το γήπεδο ως παραγωγική υποδομή

Η αξιοποίηση των γηπέδων πέρα από τις ημέρες αγώνα αποτελεί πλέον σταθερή πρακτική. Η Deloitte επισημαίνει την αύξηση των εσόδων από δραστηριότητες εκτός αγωνιστικού προγράμματος: εκδηλώσεις, φιλοξενία, εστίαση, τουριστικές χρήσεις και ειδικές εμπειρίες.

Η Real Madrid αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Παρότι τα έσοδα αγώνα μειώθηκαν σε σχέση με την προηγούμενη σεζόν, το ανανεωμένο Santiago Bernabéu έχει πλέον διαμορφωθεί ως πολυλειτουργική εγκατάσταση. Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι η ετήσια διακύμανση, αλλά η δυνατότητα σταθερής παραγωγής εσόδων ανεξάρτητα από το αγωνιστικό ημερολόγιο.

Αντίστοιχη προσέγγιση, σε πιο περιορισμένη κλίμακα, εφαρμόστηκε και στην περίπτωση της VfB Stuttgart, η οποία επέστρεψε στη Money League έπειτα από στοχευμένες επενδύσεις στις υποδομές της και πιο συστηματική αξιοποίηση του γηπέδου σε επίπεδο φιλοξενίας και εμπορικών χρήσεων. Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει ότι η στρατηγική αξιοποίησης των εγκαταστάσεων δεν αφορά αποκλειστικά τους συλλόγους της κορυφής, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο οικονομικής ενίσχυσης και για ομάδες εκτός της παραδοσιακής ελίτ.

Εμπορικά έσοδα: το σημείο κλειδί

Η ενίσχυση των εμπορικών εσόδων δεν εξηγείται απλώς από περισσότερες ή ακριβότερες χορηγίες. Οι σύλλογοι που βρίσκονται σταθερά στην κορυφή έχουν επενδύσει στη δημιουργία ολοκληρωμένων εμπορικών οικοσυστημάτων, στα οποία το εμπορικό σήμα λειτουργεί ως πλατφόρμα πολλαπλών δραστηριοτήτων.

Η Paris Saint-Germain έχει αναπτύξει την εμπορική της ταυτότητα μέσα από συνεργασίες που ξεπερνούν τον αθλητισμό και συνδέονται με τη μόδα και τη σύγχρονη κουλτούρα. Με αυτόν τον τρόπο, το κοινό του συλλόγου διευρύνεται πέρα από τον παραδοσιακό φίλαθλο της παριζιάνικης ομάδας.

Σε διαφορετική κατεύθυνση, αλλά με παρόμοιο αποτέλεσμα, κινείται η FC Bayern Munich, η οποία στηρίζεται στη θεσμική σταθερότητα, στις μακροχρόνιες συνεργασίες και σε ένα εταιρικό μοντέλο που περιορίζει το ρίσκο. Και στις δύο περιπτώσεις, τα εμπορικά έσοδα εμφανίζουν αντοχή απέναντι στις αγωνιστικές διακυμάνσεις.

Τα τηλεοπτικά έσοδα ως σταθερή βάση, χωρίς όμως μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης

Η μελέτη καταγράφει αύξηση των τηλεοπτικών εσόδων στη σεζόν 2024/25, κυρίως λόγω της επέκτασης των διεθνών διοργανώσεων (FIFA Club World Cup) και της αναδιανομής πόρων από UEFA και FIFA. Ωστόσο, η εικόνα στα εγχώρια πρωταθλήματα είναι πιο σύνθετη.

Οι νέοι κύκλοι τηλεοπτικών συμφωνιών σε Serie A και Ligue 1 ξεκίνησαν με χαμηλότερες αποτιμήσεις, ενώ το εγχείρημα απευθείας διάθεσης περιεχομένου στη Γαλλία, μετά το ναυάγιο με το DAZN, προσθέτει αβεβαιότητα στα έσοδα των συλλόγων. Παράλληλα, η διαρκής αύξηση του αριθμού των αγώνων συναντά αντιδράσεις, τόσο σε επίπεδο αντοχής των παικτών όσο και ενδιαφέροντος του κοινού. Αυτό το μοντέλο, της συνεχούς αύξησης των προσφερόμενων αγώνων ώστε να συγκεντρωθούν περισσότερα έσοδα, φαντάζει κάπως ξεπερασμένο.

Οι ομάδες 11–20: ανάπτυξη με εγγενείς περιορισμούς

Ένα από τα πιο ουσιαστικά συμπεράσματα της Money League αφορά τη δεύτερη δεκάδα της κατάταξης. Οι σύλλογοι που κινούνται μεταξύ της 11ης και της 20ής θέσης έχουν καταγράψει σημαντικούς ρυθμούς αύξησης εσόδων την τελευταία δεκαετία, συχνά υψηλότερους από εκείνους της κορυφής. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη συνολική διεύρυνση της αγοράς, αλλά δεν συνοδεύεται πάντοτε από αντίστοιχη ενίσχυση της δομής των εσόδων τους.

Σε μεγάλο βαθμό, η οικονομική τους πρόοδος παραμένει συνδεδεμένη με εξωτερικούς παράγοντες, όπως η συμμετοχή στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις, η κατανομή των τηλεοπτικών εσόδων και οι συγκυριακές αγωνιστικές επιτυχίες. Πρόκειται για πηγές εισοδήματος που ενισχύουν προσωρινά το οικονομικό αποτύπωμα ενός συλλόγου, χωρίς να δημιουργούν απαραίτητα σταθερή βάση μακροπρόθεσμης ανάπτυξης.

Στην πράξη, οι ομάδες αυτής της κατηγορίας βρίσκονται σε ένα μεταβατικό στάδιο. Έχουν αφήσει πίσω τους τη λογική της απλής επιβίωσης, αλλά δεν έχουν αποκτήσει ακόμη πλήρη έλεγχο των βασικών τους πηγών εσόδων. Χωρίς στοχευμένες επενδύσεις σε υποδομές, εμπορική ταυτότητα και λειτουργική αυτονομία, η απόσταση από την κορυφή παραμένει περισσότερο δομική παρά συγκυριακή.

Η ζώνη 21–30: υπαρκτά έσοδα, περιορισμένη αυτονομία

Οι σύλλογοι που καταλαμβάνουν τις θέσεις 21–30 στη μελέτη διαθέτουν πλέον σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα, με έσοδα που σε πολλές περιπτώσεις υπερβαίνουν τα 200 εκατ. ευρώ. Παρά το μέγεθος αυτό, δεν εμφανίζουν τα δομικά χαρακτηριστικά που εξασφαλίζουν σταθερή παρουσία στην πρώτη εικοσάδα.

Η έντονη παρουσία αγγλικών συλλόγων επιβεβαιώνει τον ρόλο της Premier League ως πρωταθλήματος που παράγει οικονομική δυναμική σε όλο το εύρος του βαθμολογικού πίνακα. Τα εγχώρια τηλεοπτικά έσοδα και η συνολική εμπορική αξία του προϊόντος επιτρέπουν σε ομάδες μεσαίας αγωνιστικής εμβέλειας να διατηρούν υψηλό κύκλο εργασιών, ακόμη και χωρίς σταθερή ευρωπαϊκή συμμετοχή.

Αντίθετα, σε αγορές όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Γερμανία, η παρουσία στη ζώνη 21–30 συνδέεται σε μεγαλύτερο βαθμό με ευρωπαϊκές διοργανώσεις και συγκυριακές αγωνιστικές επιτυχίες. Το γεγονός αυτό καθιστά τα οικονομικά μεγέθη λιγότερο προβλέψιμα και αυξάνει την εξάρτηση από εξωτερικές ροές εσόδων.

Η ιδιαίτερη δυναμική ορισμένων πρωταθλημάτων και συστημικά πλεονεκτήματα

Η Money League δεν μπορεί να διαβαστεί ανεξάρτητα από το περιβάλλον των πρωταθλημάτων που μελετά. Η Premier League συνεχίζει να λειτουργεί ως ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα, στο οποίο η οικονομική ισχύς δεν περιορίζεται στους κορυφαίους συλλόγους, αλλά διαχέεται σε μεγαλύτερο μέρος του πρωταθλήματος. Η σταθερότητα των τηλεοπτικών εσόδων και η διεθνής απήχηση του προϊόντος δημιουργούν συνθήκες μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για περισσότερους συλλόγους.

Σε άλλα μεγάλα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα, η οικονομική ισχύς συγκεντρώνεται σε λιγότερους οργανισμούς, περιορίζοντας τη δυνατότητα ευρύτερης ανάπτυξης. Η διαφορά αυτή επηρεάζει όχι μόνο τα μεγέθη, αλλά και τον βαθμό στρατηγικής ελευθερίας που διαθέτουν οι σύλλογοι.

Η συνολική εικόνα

Η Football Money League του 2026 αποτυπώνει ένα ποδοσφαιρικό οικοσύστημα σε φάση ωρίμανσης. Η ανάπτυξη συνεχίζεται, όμως τα περιθώρια εύκολης επέκτασης στενεύουν. Η αύξηση μέσω τηλεοπτικών δικαιωμάτων ή διεύρυνσης διοργανώσεων έχει όρια, ενώ η προσοχή του κοινού αποτελεί πλέον κρίσιμο πόρο.

Οι σύλλογοι που ξεχωρίζουν είναι εκείνοι που έχουν μετατρέψει το ποδόσφαιρο σε βάση πάνω στην οποία αναπτύσσονται πολλαπλές δραστηριότητες: εμπειρίες φιλάθλων, εμπορικά προϊόντα, περιεχόμενο, φυσικές και ψηφιακές υποδομές. Το αποτέλεσμα είναι επιχειρηματικά μοντέλα με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και προβλεψιμότητα.

Οι σύλλογοι που επένδυσαν έγκαιρα στον έλεγχο και την αξιοποίηση των βασικών τους πόρων έχουν μειώσει την έκθεσή τους στη μεταβλητότητα του αποτελέσματος. Εκείνοι που παραμένουν εξαρτημένοι από εξωτερικές ροές εσόδων καλούνται να επαναξιολογήσουν τη στρατηγική τους σε ένα περιβάλλον με περιορισμένα περιθώρια λάθους.

Ολόκληρη η μελέτη της Deloitte εδώ.