Τα 10 μεγαλύτερα λάθη των ελληνικών ποδοσφαιρικών εγκαταστάσεων

Θα ξεκινήσω λίγο προσωπικά, γιατί πάντοτε έχει σημασία ποιος λέει τι.

Είμαι πολιτικός μηχανικός. Μεγάλωσα με σχέδια, τσιμέντα και κατασκευές, αλλά η καρδιά μου ήταν πάντα στο γήπεδο. Οπαδός του Πανσερραϊκού, με καθαρό «support your local team» DNA. Κάποια στιγμή κατάλαβα ότι δεν ήθελα απλώς να «φτιάχνω» έργα· ήθελα να φέρω τη δομή και τη μεθοδολογία της μηχανικής μέσα στο παιχνίδι που αγαπώ.

Ταξίδεψα σε πολλές χώρες και είδα ποδόσφαιρο μέσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς. Από ευρωπαϊκά στάδια υψηλών προδιαγραφών μέχρι εγκαταστάσεις που λειτουργούσαν με περιορισμένους πόρους και αυτοσχέδιες λύσεις. Αυτό το ταξίδι με βοήθησε να δω κάτι ξεκάθαρα: τα προβλήματα που συναντάμε στην Ελλάδα δεν είναι μόνο ελληνικά. Εμφανίζονται σε κάθε χώρα όταν δεν διαθέτει ένα συνεκτικό, μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης του ποδοσφαίρου αλλά και, γενικότερα, του αθλητικού πολιτισμού.

Σήμερα, μέσα από τον ρόλο μου ως Director for FIFA & AFC Guidelines Compliance, εργάζομαι με διεθνείς προδιαγραφές, λειτουργικά πρωτόκολλα και διαδικασίες ετοιμότητας. Με αυτό το υπόβαθρο, παραθέτω συνοπτικά τα 10 συχνότερα λάθη που συναντώ στα ελληνικά γήπεδα (και όχι μόνο).

- Advertisement -

Σημαντική διευκρίνιση:
Τα παρακάτω «λάθη» δεν λύνονται με ένα άρθρο. Πίσω από το καθένα υπάρχει πλήρης επιστημονική ανάλυση δεδομένων (ασφάλεια, ροές κίνησης, τηλεοπτική παραγωγή, συντήρηση, εμπορική αξιοποίηση, βιωσιμότητα κ.λπ.).
Σε σοβαρά έργα, διαφορετικοί επαγγελματίες (μηχανικοί, ειδικοί διαχείρισης πλήθους, σύμβουλοι τηλεοπτικής παραγωγής, ειδικοί ασφάλειας, υπεύθυνοι φιλοξενίας και εμπορικής εκμετάλλευσης, διαχειριστές εγκαταστάσεων) ασχολούνται στοχευμένα με κάθε πεδίο.
Εδώ απλώς επιχειρείται μια πρώτη, κοινή κατανόηση των προβλημάτων.

1) Χτίζουμε γήπεδα σαν κτίρια, όχι σαν λειτουργικές εγκαταστάσεις

Ξεκινάμε από το σκυρόδεμα αντί από τη λειτουργία. Ένα γήπεδο είναι ζωντανός οργανισμός: ομάδες, αξιωματούχοι, VIP, ροές κίνησης, ζώνες, logistics, τηλεοπτική παραγωγή, φιλοξενία, ασφάλεια. Αν δεν σχεδιαστούν από την πρώτη μέρα, το κόστος «πληρώνεται» ήδη από τον εναρκτήριο αγώνα.

• Τι πάει στραβά: κοινές διαδρομές, ασαφής χωροταξικός διαχωρισμός, σύγχυση μεταξύ χώρων κοινού και λειτουργικών χώρων.
• Επιπτώσεις την ημέρα αγώνα: καθυστερήσεις, σημεία συμφόρησης, δυσκολία ασφαλούς εκκένωσης σε έκτακτο συμβάν.
• Πρόληψη: σαφής χάρτης ζωνών, μονόδρομες ροές όπου είναι εφικτό, ευκρινής σήμανση, εναλλακτικές διαδρομές για ομάδες και ΜΜΕ.

2) Στάδια μεγάλης ηλικίας

Πολλά γήπεδα έχουν σχεδιαστεί σε άλλες εποχές. Όταν ζητάς σύγχρονη εμπειρία αγώνα από υποδομή 50-80 ετών, συναντάς δομικά όρια: προσβασιμότητα, θέσεις καμερών, διάδρομοι, χώροι ΜΜΕ χρειάζονται ουσιαστικές παρεμβάσεις.

• Τι πάει στραβά: παλιοί δομικοί περιορισμοί, κερκίδες προηγούμενων δεκαετιών, ξεπερασμένες ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις.
• Επιπτώσεις την ημέρα αγώνα: δυσκολία πρόσβασης για άτομα με μειωμένη κινητικότητα, κακή ορατότητα, περιορισμένη χωρητικότητα στους διαδρόμους.
• Πρόληψη: σταδιακές ανακαινίσεις με προτεραιότητα σε ασφάλεια και εμπειρία φιλάθλου, συνολικό μακροπρόθεσμο σχέδιο με ισορροπία επενδύσεων και λειτουργικών δαπανών.

3) Συντήρηση «ό,τι χαλάσει, το φτιάχνουμε»

Χωρίς προληπτική συντήρηση και οργανωμένη διαχείριση εξοπλισμού, το γήπεδο γερνάει γρήγορα. Απαιτείται σχέδιο κύκλου ζωής, ετήσιος προϋπολογισμός λειτουργίας και συστηματική καταγραφή βλαβών.

• Τι πάει στραβά: απουσία ψηφιακού συστήματος συντήρησης, έλλειψη μητρώου εξοπλισμού και σαφών συμβάσεων με τεχνικούς.
• Επιπτώσεις την ημέρα αγώνα: βλάβες σε τουαλέτες, αντλίες, φωτισμό, κίνδυνοι υγείας και ασφάλειας, αρνητική εμπειρία κοινού.
• Πρόληψη: σύστημα προληπτικής συντήρησης, συμβάσεις με σαφείς όρους, διαθεσιμότητα κρίσιμων ανταλλακτικών.

4) Εμπειρία φιλάθλου που μένει πίσω

Ο φίλαθλος ζητά άνεση, καθαριότητα, γρήγορη εξυπηρέτηση, ψηφιακές λύσεις και αίσθημα ασφάλειας. Όταν συναντά ουρές, στενούς διαδρόμους και ξεπερασμένες υπηρεσίες εστίασης, επιλέγει τον καναπέ του.

• Τι πάει στραβά: ένα μόνο σημείο εισιτηρίων, αργή εξυπηρέτηση στο ημίχρονο.
• Επιπτώσεις την ημέρα αγώνα: χαμηλή ικανοποίηση, χαμένες πρόσθετες εισπράξεις από εστίαση και προϊόντα.
• Πρόληψη: πολλαπλά κανάλια εισιτηρίων, ψηφιακά πορτοφόλια και κωδικοί QR, προπαραγγελία & grab‑and‑go, κινητά σημεία πώλησης στις κερκίδες.

5) Υποτίμηση της τηλεοπτικής εικόνας

Η τηλεοπτική εικόνα είναι το προϊόν. Λάθος θέσεις καμερών, ανεπαρκής καλωδίωση και μικροί χώροι τηλεοπτικής παραγωγής μειώνουν την αξία των δικαιωμάτων και την εμπορική απήχηση.

• Τι πάει στραβά: απουσία μόνιμων διαδρομών καλωδίων, πλατφόρμες χωρίς σωστή ορατότητα.
• Επιπτώσεις την ημέρα αγώνα: καθυστερήσεις στο στήσιμο των τηλεοπτικών συνεργείων, κακή εικόνα, πιέσεις από τηλεοπτικούς παρόχους.
• Πρόληψη: σταθερές πλατφόρμες με προδιαγραφές ασφάλειας, αποκλειστική πρόσβαση στους χώρους παραγωγής, μόνιμες υποδομές καλωδίωσης.

6) Χωροταξικός διαχωρισμός που μπλέκει τους πάντες μαζί

VIP, ΜΜΕ, ομάδες, αξιωματούχοι και γενικό κοινό δεν πρέπει να τέμνονται τυχαία. Οι ροές πρέπει να είναι απόλυτα ελεγχόμενες. Διαφορετικά έχεις καθυστερήσεις, κινδύνους και αναποτελεσματικότητα σε κάθε event.

• Τι πάει στραβά: κοινόχρηστοι διάδρομοι και είσοδοι, ανύπαρκτες ουδέτερες ζώνες.
• Επιπτώσεις την ημέρα αγώνα: καθυστερήσεις, τριβές σε σημεία αιχμής, αδυναμία ασφαλών διαδρομών για ομάδες και διαιτητές.
• Πρόληψη: πολυεπίπεδη ζώνη ασφαλείας, ασφαλείς/απομονωμένες διαδρομές για ομάδες και ΜΜΕ, έλεγχος πρόσβασης με διαπιστεύσεις.

7) Ασφάλεια χωρίς πραγματικό επιχειρησιακό σχεδιασμό

Ασκήσεις, προσομοιώσεις και εκπαιδεύσεις είναι το Α και το Ω. Χωρίς λειτουργική ετοιμότητα, απλώς ελπίζεις ότι όλα θα πάνε καλά – κι αυτό δεν είναι πλάνο.

• Τι πάει στραβά: σχέδια μόνο στο χαρτί, χωρίς δοκιμές.
• Επιπτώσεις την ημέρα αγώνα: ασυντόνιστες ομάδες, λάθος μηνύματα από τα μεγάφωνα, καθυστερήσεις σε επείγουσες παρεμβάσεις.
• Πρόληψη: τακτικές ασκήσεις, εκπαίδευση προσωπικού, μερικές εκκενώσεις σε χαμηλού ρίσκου αγώνες, ανασκόπηση μετά από κάθε συμβάν.

8) Φιλοξενία χωρίς μοντέλο εσόδων

Η VIP  φιλοξενία δεν είναι διακόσμηση. Είναι προϊόν. Χρειάζεται στρατηγική θέσεων, πακέτα, τιμολόγηση και υπηρεσίες. Αλλιώς αφήνεις χρήμα στο τραπέζι.

• Τι πάει στραβά: κοινές είσοδοι με το γενικό κοινό, μικροί χώροι υποδοχής, αδύναμος σχεδιασμός υπηρεσιών.
• Επιπτώσεις την ημέρα αγώνα: χαμηλές ανανεώσεις πακέτων, δυσαρέσκεια πελατών υψηλής αξίας.
• Πρόληψη: αποκλειστική περίμετρος VIP, σωστή αναλογία χώρου ανά θέση, ειδική σήμανση και προσωπικό υποδοχής.

9) Γήπεδα «νεκρά» εκτός αγώνων

Ένα σύγχρονο γήπεδο λειτουργεί 365 ημέρες τον χρόνο: εκδηλώσεις, συνέδρια, δράσεις κοινότητας, ξεναγήσεις. Αν λειτουργεί μόνο δύο ώρες την εβδομάδα, είναι χαμένη ευκαιρία.

• Τι πάει στραβά: απουσία πολυχρηστικού σχεδιασμού, ανεκμετάλλευτοι χώροι.
• Επιπτώσεις την ημέρα αγώνα: μηδενικά έσοδα εκτός αγώνων, αδύναμη σύνδεση με την πόλη.
• Πρόληψη: ετήσιο πρόγραμμα χρήσεων, πακέτα για σχολεία και εταιρείες, ξεναγήσεις και επισκέψιμο μουσείο.

10) Το μεγαλύτερο λάθος: απουσία εθνικής στρατηγικής

Χωρίς ενιαίο πλάνο προδιαγραφών, πιστοποίησης και παρακολούθησης, κάθε έργο λειτουργεί ως ένα απομονωμένο νησί, με δικούς του όρους και κανόνες λειτουργίας. Αυτό δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα – συμβαίνει παντού όταν απουσιάζουν κεντρικές κατευθύνσεις για το άθλημα.

• Τι πάει στραβά: ασυνέχεια γνώσης, διαφορετικές πρακτικές, απουσία δεικτών απόδοσης.
• Επιπτώσεις την ημέρα αγώνα: επανάληψη λαθών, διαφορετικές πρακτικές, χαμένα κονδύλια.
• Πρόληψη: εθνικό πλαίσιο προδιαγραφών, σύστημα πιστοποίησης, δημόσιοι δείκτες απόδοσης και πολυετή σχέδια ανάπτυξης.

Κλείνοντας…
Όσο περισσότερο ταξιδεύω, τόσο πιο καθαρά βλέπω ότι το γήπεδο είναι καθρέφτης της πόλης και της τοπικής κουλτούρας. Το νιώθω στις Σέρρες, στον Πανσερραϊκό – στην ομάδα που μου έμαθε τι σημαίνει να στηρίζεις κάτι επειδή είναι δικό σου.

Οι ελληνικές εγκαταστάσεις μπορούν να γίνουν πολύ καλύτερες. Όπως και οι εγκαταστάσεις σε κάθε χώρα χωρίς ώριμη στρατηγική. Το μυστικό δεν είναι κάτι περίπλοκο: απαιτείται γνώση, σχέδιο, πάθος και σεβασμός στο ποδόσφαιρο.

Αυτό προσπάθησα να κάνω κι εγώ: να ενώσω την τεχνική μου ταυτότητα ως πολιτικός μηχανικός με το άθλημα που αγαπώ. Και συνεχίζω με τον ίδιο στόχο – να βοηθώ γήπεδα, έργα και ομάδες να φτάνουν διεθνείς προδιαγραφές, με σεβασμό στην τοπική ταυτότητα και με όρους βιωσιμότητας.

Στο τέλος της ημέρας, το ποδόσφαιρο είναι απλό:
στήριξε την πόλη σου, στήριξε την ομάδα σου, χτίσε για το μέλλον.