Σε πολλές χώρες του εξωτερικού, η υποστήριξη της τοπικής ομάδας αποτελεί δομικό στοιχείο του αθλητικού οικοσυστήματος. Στο αγγλικό ποδόσφαιρο, για παράδειγμα, η επιλογή ομάδας δεν έχει ως σημείο αναφοράς τους τίτλους, αλλά …τον ταχυδρομικό κώδικα. Η ομάδα της γειτονιάς, της πόλης ή της περιφέρειας λειτουργεί ως φυσική προέκταση της τοπικής ταυτότητας. Στην Ελλάδα, αντίθετα, αυτή η λογική παραμένει περιορισμένη, με ελάχιστες εξαιρέσεις.
Το ζήτημα δεν είναι η έλλειψη ομάδων. Υπάρχουν πολλές, σε κάθε γωνιά της χώρας, και αρκετές από αυτές αγωνίζονται στην κορυφαία κατηγορία του αθλήματός τους (π.χ. Παναιτωλικός, ΟΦΗ, Καρδίτσα, Κολοσσός Ρόδου). Το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί δεν αποτελούν μαζική επιλογή στήριξης, ακόμη και από ανθρώπους που ζουν δίπλα τους.
Η υποστήριξη της ομάδας της περιοχής στην οποία ζει κάποιος δεν είναι ρομαντική επιλογή. Είναι (μεταξύ άλλων) οικονομική πράξη με άμεση και μετρήσιμη επίδραση. Περισσότερα εισιτήρια σημαίνουν σταθερές ταμειακές ροές, καλύτερη πρόβλεψη εσόδων και δυνατότητα προγραμματισμού. Ακόμη και μια μικρή αύξηση στη μέση προσέλευση, της τάξης του 10-15%, μπορεί να αλλάξει αισθητά την εικόνα ενός ετήσιου προϋπολογισμού και να επιτρέψει επενδύσεις σε εγκαταστάσεις, ανθρώπινο δυναμικό και αγωνιστική οργάνωση.
Μια ομάδα με γεμάτο – έστω μικρό – γήπεδο είναι ταυτόχρονα πιο ελκυστική για τοπικούς και περιφερειακούς χορηγούς. Όχι μόνο λόγω προβολής, αλλά επειδή προσφέρει επαναλαμβανόμενη επαφή με ένα σαφώς ορισμένο κοινό και άμεση σύνδεση με την τοπική αγορά. Για πολλές επιχειρήσεις της περιφέρειας, η στήριξη της τοπικής ομάδας αποτελεί έναν από τους πιο αποδοτικούς τρόπους παρουσίας στην καθημερινότητα των καταναλωτών.
Παράλληλα, η μαζική υποστήριξη δημιουργεί αποτύπωμα. Κοινωνικό, πολιτισμικό και οικονομικό. Η ομάδα μετατρέπεται σε σημείο αναφοράς, σε αφορμή συνάντησης, σε εβδομαδιαίο γεγονός. Σε πολλές περιοχές, ιδιαίτερα εκτός μεγάλων αστικών κέντρων, οι επιλογές οργανωμένης ψυχαγωγίας είναι περιορισμένες. Ο αγώνας της τοπικής ομάδας μπορεί να λειτουργήσει ως βασική διέξοδος, αλλά και ως μηχανισμός κοινωνικής συνοχής, χτίζοντας δεσμούς που διαρκούν περισσότερο από μια αγωνιστική περίοδο.
Κι όμως, στην Ελλάδα έχει επικρατήσει η υποστήριξη των «μεγάλων». Ομάδες με πανελλαδική ή ιστορική ακτινοβολία, ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας. Ένα φαινόμενο που τροφοδοτείται από την έντονη αστικοποίηση, την τηλεοπτική υπερέκθεση και τη λογική της επιτυχίας ως μοναδικού κριτηρίου. Όταν ο μισός πληθυσμός συγκεντρώνεται σε δύο πόλεις και η αθλητική αφήγηση περιστρέφεται γύρω από λίγα σωματεία, η τοπική ομάδα γίνεται σχεδόν αόρατη.
Καθοριστικό ρόλο παίζει και ο τρόπος με τον οποίο τα αθλητικά μέσα ιεραρχούν την επικαιρότητα. Η υπερβολική κάλυψη των μεγάλων ομάδων – ακόμη και σε επίπεδο φημών ή δευτερευόντων θεμάτων – δεν περιορίζει απλώς τον χώρο για την περιφέρεια. Διαμορφώνει αντίληψη για το τι αξίζει και τι όχι. Αντίθετα, ειδήσεις ουσίας για ομάδες της περιφέρειας, όπως επενδύσεις, αναβαθμίσεις ή αγωνιστικές υπερβάσεις, αντιμετωπίζονται συχνά επιδερμικά, χωρίς ανάλυση και συνέχεια. Έτσι, ομάδες με πραγματική δραστηριότητα εμφανίζονται μικρότερες απ’ όσο είναι στην πραγματικότητα.
Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: χωρίς προβολή δεν έρχεται κόσμος, χωρίς κόσμο δεν υπάρχουν έσοδα, χωρίς έσοδα δεν υπάρχει ανάπτυξη. Οι ομάδες παραμένουν εγκλωβισμένες στο τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, επιβεβαιώνοντας τελικά το επιχείρημα όσων δεν τις στηρίζουν, όχι λόγω έλλειψης δυναμικής, αλλά λόγω περιορισμένων πόρων και ορατότητας.
Χαρακτηριστικό σύμπτωμα αυτής της στρέβλωσης είναι η εικόνα πολλών ελληνικών γηπέδων να γεμίζουν μόνο όταν φιλοξενούνται οι «μεγάλοι». Κερκίδες άδειες για το μεγαλύτερο μέρος της σεζόν, που ξαφνικά αποκτούν παλμό όταν ο αντίπαλος έχει πανελλαδικό εκτόπισμα. Ακόμη πιο παράδοξο είναι ότι μεγάλο μέρος των φιλάθλων προέρχεται από την ίδια την περιοχή, αλλά στηρίζει τους φιλοξενούμενους.
Ωστόσο, ευθύνη έχουν και οι ίδιες οι ομάδες. Πολλές αντιμετωπίζουν την κοινότητα ως δεδομένο και όχι ως πεδίο διαρκούς επένδυσης. Οι δράσεις εξωστρέφειας, όταν υπάρχουν, είναι συχνά αποσπασματικές και χωρίς σαφή στόχο. Δεν εντάσσονται σε ένα σταθερό πλάνο ανάπτυξης κοινού και σχέσης με την πόλη. Χωρίς συνέπεια και παρουσία στην καθημερινότητα της περιοχής, η ομάδα δύσκολα γίνεται «η ομάδα μας».
Σε ένα σύγχρονο αθλητικό περιβάλλον, ακόμη και οι περιφερειακές ομάδες καλούνται να λειτουργούν με όρους οργανισμού. Να επενδύουν συστηματικά στη σχέση με την κοινότητα, να σχεδιάζουν δράσεις με διάρκεια και να αξιοποιούν τα τοπικά τους δίκτυα.
Η τοπική υποστήριξη δεν προκύπτει αυτόματα. Χτίζεται.
Σε μια χώρα με τόσο έντονη πληθυσμιακή συγκέντρωση και συνεχή αποδυνάμωση της περιφέρειας, η επιλογή να υποστηρίξεις την ομάδα της περιοχής σου δεν είναι απλώς εναλλακτική. Είναι αναγκαία. Όχι μόνο για το άθλημα, αλλά για την ίδια την τοπική κοινωνία. Γιατί χωρίς κόσμο δεν υπάρχουν ομάδες. Και χωρίς ομάδες, δεν υπάρχει αθλητισμός.
