Ο χάρτης του επαγγελματικού αθλητισμού στην Ελλάδα, μέρος ΙΙ: SL2 & Elite League, ο προθάλαμος πριν τη βιτρίνα

Στο πρώτο μέρος του αφιερώματος αποτυπώσαμε τον χάρτη των 2 ανώτατων κατηγοριών σε ποδόσφαιρο και μπάσκετ, Super League και Greek Basketball League (GBL) αντίστοιχα.

Το συμπέρασμα ήταν ξεκάθαρο: ο επαγγελματικός αθλητισμός στο κορυφαίο επίπεδο στην Ελλάδα, συγκεντρώνεται σε δύο αστικά κέντρα – Αττική και Θεσσαλονίκη – με το μπάσκετ να εμφανίζει εντονότερη υπερσυγκέντρωση.

Στο δεύτερο μέρος εστιάζουμε στον προθάλαμο της «βιτρίνας»: στη Super League 2 και την Elite League.

Πριν ξεκινήσει η ανάλυση, είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι στη Super League 2 οι ομάδες αγωνίζονται υποχρεωτικά ως ΑΕ, βάσει θεσμικού πλαισίου, ενώ στην Elite League δεν υφίσταται αντίστοιχη υποχρέωση. Πρόκειται για κατηγορία που λειτουργεί κυρίως με αθλητικά σωματεία (Α.Σ.), με μοναδική εξαίρεση την ΚΑΕ Λαύριο.

Επίσης, για να αποτυπωθεί η πραγματική κατάσταση και όχι ένας τεχνητά διογκωμένος αριθμός, στην παρούσα ανάλυση εξαιρούνται οι ομάδες Β’ που συμμετέχουν στο πρωτάθλημα της SL2 (ASTERAS B’ AKTOR, ΠΑΟΚ Β, Ολυμπιακός Σ.Φ.Π. Β). Ο λόγος είναι απλός: δεν αποτελούν αυτόνομα τοπικά οικοσυστήματα, αλλά αναπτυξιακές δομές συλλόγων της Super League, χωρίς ισοδύναμο εμπορικό και κοινωνικό αποτύπωμα στις περιοχές που αγωνίζονται.

Έτσι, η Super League 2 εξετάζεται εδώ με βάση τις 17 ομάδες αυτόνομων συλλόγων, δηλαδή οργανισμών που καλούνται να σταθούν σε επαγγελματικό περιβάλλον με πραγματικούς όρους αγοράς.

Τα δεδομένα με μια ματιά: 33 ομάδες, 13 στην Αττική

Συνολικά, Super League 2 και Elite League συγκεντρώνουν 33 ομάδες. Η κατανομή ανά Περιφέρεια δείχνει ότι, και σε αυτό το επίπεδο, η Αττική παραμένει πρωταγωνίστρια:

• Αττική: 13
• Θεσσαλία: 5
• Κεντρική Μακεδονία: 4
• Πελοπόννησος: 2
• Ανατολική Μακεδονία και Θράκη: 2
• Ήπειρος: 2
• Νότιο Αιγαίο: 1
• Δυτική Ελλάδα: 1
• Στερεά Ελλάδα: 1
• Κρήτη: 1
• Ιόνια Νησιά: 1
• Δυτική Μακεδονία: 0
• Βόρειο Αιγαίο: 0

Αυτό το 39% στην Αττική (13/33) έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Στο πρώτο μέρος του αφιερώματος, η υπερσυγκέντρωση στην κορυφή εξηγούνταν σε μεγάλο βαθμό από την εμπορική αγορά, τις υποδομές και το χορηγικό οικοσύστημα του κέντρου. Στο δεύτερο μέρος, βλέπουμε κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον: η ίδια συγκέντρωση επιβιώνει και χαμηλότερα, σε μικρότερο βαθμό μεν, αλλά με συστημικά χαρακτηριστικά.

Super League 2: ένα επαγγελματικό πρωτάθλημα με περισσότερη εκπροσώπηση

Η Super League 2 εμφανίζει μεγαλύτερη γεωγραφική διασπορά από τη Super League. Ωστόσο, η υποχρέωση της σύστασης ΠΑΕ είναι η παράμετρος που κάνει την κατηγορία κρίσιμη: δεν αρκεί να υπάρχει ιστορία ή φίλαθλο κοινό. Χρειάζεται λειτουργικό μοντέλο, αυξημένος προϋπολογισμός και μια σειρά νομικών και φορολογικών υποχρεώσεων.

Οι 17 ομάδες της Super League 2 (χωρίς τις ομάδες Β’)

Κεντρική Μακεδονία

• Π.Ο.Τ. Ηρακλής
• Καμπανιακός
• Μακεδονικός

Θεσσαλία

• Αναγέννηση Καρδίτσας
• Νίκη Βόλου

Ανατολική Μακεδονία και Θράκη

• Καβάλα
• Νέστος Χρυσούπολης

Ήπειρος

• ΠΑΣ Γιάννινα

Πελοπόννησος

• Καλαμάτα Π.Σ.
• Παναργειακός

Αττική

• Πανιώνιος
• Γ.Σ. Μαρκό
• Athens Kallithea FC
• Αιγάλεω A.O
• Ηλιούπολη

Κρήτη

• Χανιά

Νότιο Αιγαίο

• Ελλάς Σύρου

Τι μας δείχνει η γεωγραφία της SL2

1. Η SL2 συγκεντρώνει ιστορικούς συλλόγους που ανασυντάσσονται εκτός κορυφής (Ηρακλής, Πανιώνιος, Καβάλα, Καλαμάτα, ΠΑΣ Γιάννινα), επιβεβαιώνοντας ότι η Super League παραμένει ένα οικονομικά απαιτητικό περιβάλλον που δεν μπορούν όλοι να υποστηρίξουν διαχρονικά.
2. Παρά τη διασπορά, η Αττική παραμένει ισχυρή (5 ομάδες). Αυτό δεν είναι απλώς πληθυσμιακό. Είναι αποτέλεσμα συγκέντρωσης υποδομών, πρόσβασης σε χορηγούς και χαμηλότερου ρίσκου λειτουργίας για μια ΠΑΕ όταν είσαι κοντά στο κέντρο της αγοράς.
3. Το γεγονός ότι Περιφέρειες όπως η Δυτική Ελλάδα, τα Ιόνια Νησιά ή η Στερεά Ελλάδα δεν εκπροσωπούνται καθόλου στο ποδόσφαιρο της SL2 είναι επίσης ένα μήνυμα: για τη συμμετοχή εκεί, δεν αρκεί η παράδοση και η ιστορία. Χρειάζεται κεφάλαιο, διοίκηση, γήπεδο, οργάνωση.

Elite League: όχι αμιγώς επαγγελματική – αλλά χρήσιμος δείκτης βιωσιμότητας

Η Elite League δεν αποτελεί επαγγελματική κατηγορία όπως αναφέρθηκε ήδη. Οι ομάδες της λειτουργούν κατά κανόνα ως αθλητικά σωματεία (Α.Σ.) και το πρωτάθλημα λειτουργεί ως προθάλαμος της GBL, χωρίς τις νομικές και οργανωτικές υποχρεώσεις που συνεπάγεται η σύσταση ΚΑΕ. Ωστόσο, οι ομάδες που κερδίζουν την άνοδο καλούνται μέσα σε ελάχιστο χρόνο να μεταβούν από τη λειτουργία Α.Σ. σε καθεστώς ΚΑΕ.

Τα τελευταία χρόνια δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις συλλόγων που πέτυχαν την άνοδο στο παρκέ, αλλά δεν κατάφεραν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της επαγγελματοποίησης. Το ζήτημα είναι δομικό, καθώς η μετάβαση από σωματειακή σε εταιρική μορφή δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί με την ταχύτητα και το κόστος που επιβάλλει το νομικό πλαίσιο.

Επιπλέον, υπάρχει κι ένα κρίσιμο θεσμικό στοιχείο που εξηγεί και τη μοναδική παρουσία ομάδας που λειτουργεί ως ΚΑΕ στο πρωτάθλημα:

Μια υποβιβασθείσα από την GBL ομάδα έχει υποχρέωση να συνεχίσει ως ΚΑΕ για έναν (1) χρόνο στην Elite League. Μετά το πέρας αυτού του έτους μπορεί να επιλέξει αν θα παραμείνει ΚΑΕ ή αν θα προχωρήσει σε λύση αυτής και να αγωνίζεται ως Α.Σ. Αν, όμως, προχωρήσει άμεσα σε λύση της ΚΑΕ μετά τον υποβιβασμό, τότε πέφτει μία κατηγορία ακόμη και αγωνίζεται στη National League 1 (πρώην Β’ Εθνική).

Οι ομάδες της Elite League (16)

Αττική

• ΑΕΟ Πρωτέας Βούλας
• ΑΕ Ψυχικού
• ΓΣ Λαυρίου KAE
• ΝΕ Μεγαρίδος
• ΑΣ Παπάγου
• ΑΟ Δάφνης
• Πανερυθραϊκός ΑΣ
• Αιγάλεω ΑΟ

Θεσσαλία

• ΓΣ Νίκη Βόλου
• ΓΣ Σοφάδων
• Α.Ο. Τρίκαλα

Κεντρική Μακεδονία

• ΑΕΠΣ Μαχητές Πειραματικό

Ήπειρος

• ΑΣ Βίκος Ιωαννίνων

Στερεά Ελλάδα

• ΑΓΕ Χαλκίδας

Δυτική Ελλάδα

• ΑΣΑ Κόροιβος

Ιόνια Νησιά

• ΑΕ Δόξα Λευκάδας

Όπως προκύπτει από την ανάλυση, στα 16 σωματεία της Elite League, τα 8 είναι στην Αττική – δηλαδή 50%. Ακόμη και στη «δεύτερη» κατηγορία, το μπάσκετ εμφανίζει τη μητροπολιτική του φύση. Αυτό έρχεται ως συνέχεια του 1^ου μέρους, όπου η Basket League είχε ήδη υψηλή συγκέντρωση στα αστικά κέντρα.

Περιφέρειες με κρίσιμη παρουσία και Περιφέρειες με δομικό κενό

Θεσσαλία

Με συνολικά πέντε ομάδες (δύο στο ποδόσφαιρο και τρεις στο μπάσκετ), η Θεσσαλία αποτελεί την πιο συνεκτική Περιφέρεια εκτός Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας. Η παρουσία δεν είναι αποσπασματική, αλλά εμφανίζεται με αρκετή διασπορά, τόσο στη Super League 2 όσο και στην Elite League. Σε αυτό το πλαίσιο, η πορεία της Καρδίτσας που αναλύθηκε στο πρώτο μέρος δεν προκύπτει ως εξαίρεση, αλλά ως αποτέλεσμα ενός περιφερειακού οικοσυστήματος που, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να υποστηρίξει μετάβαση προς το ανώτατο επίπεδο.

Κεντρική Μακεδονία

Η Κεντρική Μακεδονία διατηρεί σταθερό αποτύπωμα κι εδώ, κυρίως μέσω ιστορικών συλλόγων και πολυεπίπεδης παρουσίας στο ποδόσφαιρο. Η συγκέντρωση οργανισμών γύρω από τη Θεσσαλονίκη λειτουργεί ως δεύτερος εθνικός πόλος, ωστόσο η απόσταση από την κορυφή παραμένει μικρότερη σε σχέση με άλλες Περιφέρειες, επιβεβαιώνοντας πως βρίσκεται πιο κοντά στην κορυφή σε σχέση με κάθε άλλη Περιφέρεια εκτός Αττικής.

Ήπειρος

Η Ήπειρος εκπροσωπείται τόσο στο ποδόσφαιρο όσο και στο μπάσκετ, με τον ΠΑΣ Γιάννινα στη Super League 2 και τον Βίκο Ιωαννίνων στην Elite League. Στο ποδόσφαιρο, η παρουσία του ΠΑΣ στη Super League συνοδεύτηκε από αυξημένες οικονομικές πιέσεις, με την επιστροφή στη δεύτερη κατηγορία να αποτυπώνει τα περιορισμένα περιθώρια βιωσιμότητας εκτός των μεγάλων αγορών.

Ανατολική Μακεδονία και Θράκη

Σε αντίθεση με το πρώτο μέρος, όπου η Περιφέρεια απουσίαζε από την κορυφή, στο αφιέρωμα για Elite League & SL2 εμφανίζεται μέσω της Καβάλας και του Νέστου Χρυσούπολης. Η παρουσία αυτή επαναφέρει την περιοχή στον χάρτη, χωρίς όμως να συνιστά αυτομάτως σταθεροποίηση σε αυτό το επίπεδο. Η επιτυχία τέτοιων εγχειρημάτων κρίνεται στη διάρκεια, καθώς η απόσταση μεταξύ συμμετοχής και μονιμότητας παραμένει μεγάλη.

Δυτική Μακεδονία και Βόρειο Αιγαίο

Οι δύο Περιφέρειες εξακολουθούν να απουσιάζουν πλήρως ακόμη και από τη διευρυμένη ανάλυση του δεύτερου μέρους που εστίαζε στις δεύτερες κατηγορίες. Το μηδενικό αποτύπωμα δεν αφορά μόνο την κορυφή, αλλά και τα προηγούμενα στάδια. Πρόκειται για περιοχές που δεν εντάσσονται ουσιαστικά στην πυραμίδα του επαγγελματικού και ημιεπαγγελματικού αθλητισμού, γεγονός που αποκαλύπτει βαθύτερα διαρθρωτικά όρια.

SL2 – Elite League: το πραγματικό τεστ βιωσιμότητας

Το δίπτυχο του αφιερώματος οδηγεί σε μια σύνθετη αλλά ξεκάθαρη εικόνα:

• Η κορυφή (SL1 – GBL) είναι υπερσυγκεντρωμένη σε δυο Περιφέρειες, Αττικής &  Κεντρικής Μακεδονίας (Αθήνα-Θεσσαλονίκη).
• Ο προθάλαμος αυτής (SL2 – Elite League) «ανοίγει» μεν τον χάρτη, αλλά θέτει ταυτόχρονα και όρια: κόστος, υποδομές, χορηγίες, διοίκηση, τοπική αγορά.
• Στο ποδόσφαιρο, η υποχρεωτική λειτουργία ως ΠΑΕ κάνει την πρόκληση ακόμη πιο σκληρή, καθώς δημιουργούνται υποχρεώσεις (οικονομικές και νομικές) που δεν συνοδεύονται από αντίστοιχα έσοδα.
• Στο μπάσκετ, η Elite League λειτουργεί ως προθάλαμος – όχι ως επαγγελματική κατηγορία – με πρόσθετο χαρακτηριστικό το γεγονός πως μετά τον υποβιβασμό από την ανώτατη κατηγορία, εξακολουθεί να υπάρχει αυξημένο κόστος λειτουργίας.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο πόσες ομάδες υπάρχουν. Είναι πόσες περιοχές μπορούν να στηρίξουν σταθερά οργανισμούς – με διάρκεια – σε ένα σύστημα που δεν ευνοεί τις προσπάθειες της Περιφέρειας.

Χωρίς σταθερή τοπική υποστήριξη και βιώσιμα περιφερειακά οικοσυστήματα, η εικόνα αυτή δύσκολα θα αλλάξει.

—

Το πρώτο μέρος του αφιερώματος, ΕΔΩ.